efsyn.gr , Ιωάννα Σωτήρχου
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

«Ο κοινωνιολόγος ως “δημόσιος συγγραφέας”: συνομιλώντας με τον Ν. Παναγιωτόπουλο» είναι το νέο βιβλίο με κείμενα του καθηγητή κοινωνιολογίας στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκου Παναγιωτόπουλου, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια και έχει ως αντικείμενο «μια μεγάλη συζήτηση… που δεν έγινε ποτέ», αλλά που αν γινόταν έτσι όπως στήθηκε στις σελίδες του βιβλίου, θα ήταν απ’ αυτές που «θες να τις θυμάσαι» και που περιέχει «γνώσεις που θες να τις μοιράζεσαι».

Το βιβλίο αφιερώνεται στη μνήμη του «δασκάλου» του, Pierre Bourdieu, και συνοψίζει ό,τι στοιχειώνει τον καθηγητή και επιστημονικό συνεργάτη ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων στην Ελλάδα και το εξωτερικό: τον πολιτικό ρόλο της κοινωνιολογίας και τις αναγκαίες αλλαγές στις οποίες μπορεί να συνεισφέρει η επιστήμη του. Για όλα τα παραπάνω συνομιλήσαμε με τον κ. Παναγιωτόπουλο.

● Τι διαπραγματεύεται το νέο σας βιβλίο;

Το μικρό βιβλίο που επιμελήθηκε η υποψήφια διδάκτωρ Κοινωνιολογίας Αθηνά Καρατζά αποτελεί μια σύνοψη των θέσεων και των προτάσεών μου για τη δημόσια κοινωνιολογία, για τον πολιτικό της ρόλο και την αποτελεσματική παρέμβασή της στο πεδίο της πολιτικής∙ μια προσπάθεια να εισαγάγει την κοινωνιολογία στον πολιτικό αγώνα μέσω της προσφοράς του βλέμματος και των αναλύσεών της επάνω στον κοινωνικό κόσμο ο οποίος κατασκευάζεται, σε έναν βαθμό περισσότερο ασυνείδητα παρά συνειδητά, απ’ την επαγγελματική πολιτική.

Αντλώντας υλικό από τις δράσεις και τα κείμενά μου για τον ρόλο των διανοουμένων στην εποχή της γενικευμένης κρίσης και της επέλασης του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη και στη χώρα μας, στις σελίδες αυτές μιλάμε για την κοινωνιολογία και τη δημόσια λειτουργία της ως ενός ισχυρού όπλου κοινωνικής αυτοάμυνας ενάντια στα φαινόμενα κυριαρχίας που χαρακτηρίζουν τον σημερινό κοινωνικό κόσμο.

● Πώς βλέπετε τον κοινωνιολόγο στον ρόλο του «δημόσιου συγγραφέα»;

Ο κοινωνιολόγος διαδραματίζει τον ρόλο του «δημόσιου συγγραφέα» όταν δίνει φωνή σε ανθρώπους που την έχουν αποστερηθεί εξαιτίας της άνισης πρόσβασής τους στην παραγωγή μιας γνώμης που να εισακούγεται.

Ο κοινωνιολόγος δεν είναι ούτε κανένας προφήτης ούτε καμιά αυθεντία τού σκέπτεσθαι. Δεν έχει τον ρόλο του κατηχητή. Εχουμε ζήσει τη χρεοκοπία αυτού του ρόλου.

Η αποστολή του είναι να επινοήσει έναν νέο δύσκολο ρόλο που, όπως έλεγε ο Bourdieu, θα του επιτρέπει να ακούει, να ερευνά, να επινοεί, να οργανώνει ή να συντονίζει τη συλλογική αναζήτηση νέων μορφών πολιτικής δράσης, νέων τρόπων κινητοποίησης και συλλογικής διεκδίκησης, νέων τρόπων επεξεργασίας σχεδίων και κοινής υλοποίησής τους. Κάνω ίσως κατάχρηση του όρου «δημόσιο» αλλά σκέφτομαι πως, σε κάθε περίπτωση, το να μιλάμε σήμερα, στην εποχή του ιδιωτικού, για οτιδήποτε δημόσιο είναι άξιο προσοχής.

Επίσης, η διερώτηση πάνω στις κοινωνικές χρήσεις της κοινωνιολογίας αποτελεί για μένα συστατικό στοιχείο της δουλειάς μου. Με στοιχειώνει η σκέψη πως έχω το καθήκον να επιστρέφω τα αποτελέσματα των εργασιών μου σε όλη την κοινωνία, πως διαθέτω ένα προνόμιο που οφείλω να μοιραστώ.

● Με ποιον τρόπο θα μπορούσε η κοινωνιολογία να αποκτήσει πολιτική υπόσταση;

Από τη φύση του ίδιου της του αντικειμένου η κοινωνιολογία δεν είναι ουδέτερη, απολιτική. Τα αντικείμενά της αποτελούν διακυβεύματα κοινωνικών αγώνων.

Και εκεί έγκειται το φαινομενικό παράδοξο: πως όσο αναπτύσσεται η κοινωνιολογία και κατακτά μια μεγαλύτερη αυτονομία σε σχέση με τις διάφορες μορφές εξουσίας που είναι ικανές να χειραγωγήσουν τον τρόπο άσκησής της τόσο περισσότερο επιστημονική, κατάλληλη και πολιτικά αποτελεσματική γίνεται, έστω και ως εργαλείο κριτικής, απέναντι στις μορφές συμβολικής κυριαρχίας που μας εμποδίζουν να γίνουμε πραγματικοί πολιτικοί φορείς, να παίζουμε με μεγαλύτερη συνείδηση τα κοινωνικά παιχνίδια που οργανώνουν τη ζωή μας και δίνουν νόημα σε αυτήν.

● Τονίζετε συνεχώς τις αλλαγές που μπορεί να επιφέρει η κοινωνιολογία. Θεωρείτε εφικτό κάτι τέτοιο;

Οι κοινωνικοί νόμοι τους οποίους ο κοινωνιολόγος οφείλει να φανερώσει είναι κάποιες περιορισμένες μέσα στον χρόνο και τον χώρο κανονικότητες, οι οποίες υφίστανται όσο η ύπαρξη και η διάρκεια των συνθηκών που τις γέννησαν και τις υποστηρίζουν θα αναπαράγονται.

Οι συνθήκες όμως αυτές, που αποτελούν τελικά ιστορικούς συσχετισμούς δυνάμεων μεταξύ κοινωνικών ομάδων, μπορούν σε πολιτικό επίπεδο να μεταβληθούν, αρκεί να υπάρξει ως όπλο η αναγκαία γνώση της κοινωνικής τους γέννησης.

Αυτή τη γνώση προσφέρει η κοινωνιολογία και, υπό αυτή την έννοια, επιτελεί και οφείλει να επιτελεί μια δημόσια λειτουργία.

Η κοινωνιολογία έχει έναν πολιτικό ρόλο ως απόπειρα μετασχηματισμού του βλέμματος διαμέσου του οποίου κατασκευάζεται ο κοινωνικός κόσμος και με βάση το οποίο μπορούμε να διαμορφώσουμε ορθολογικά και ανθρώπινα την κοινωνία και, κατ’ επέκταση, τον ίδιο μας τον εαυτό.